Yağma suçu

Yağma suçu, bir kimseyi cebir veya tehdit kullanarak malından mahrum bırakmaktır ve hırsızlıkla arasındaki çizgi, hükümde yıllarla ölçülen fark yaratır. Deli Hukuk Bürosu’nda bu dosya, “çaldı, o hâlde yağma” diye kurulmaz. Cebir ve tehdidin varlığı, zamanı ve malın alınmasıyla bağlantısı ayrı ayrı bakılır.

TCK m.148 yağmayı, m.149 nitelikli hâlleri düzenler. Silahla, birden fazla kişiyle, yol keserek, kişinin kendisini tanınmayacak hâle getirmesiyle, konutta veya işyerinde işleme gibi sebepler, dosyayı ağır ceza mahkemesine taşır. Bu yüzden yağma, ağır ceza avukatı işinin sık görülen türlerindendir. Gasp sözcüğü günlük dilde kullanılır; kanunun adı yağmadır.

Cebir, tehdit ve hırsızlık sınırı

Hırsızlıkta mal, rızaya aykırı alınır; yağmada ise kişiye yönelmiş cebir veya tehdit vardır. Cebir, bedene yönelen kuvvettir. Tehdit, ciddi bir kötülüğün bildirilmesiyle iradenin kırılmasıdır. “Bırak, gideyim” diye elinden çantanın çekilmesi ile darp edilerek telefonun alınması aynı madde değildir. Olay yeri kamerası, yaralanma, tanık ve malın nerede bulunduğu bu ayrımı kurar.

Yağma, mal alındıktan sonra kaçarken direnme ile de karışır. Fail malı sessizce alıp giderken yakalanır ve o anda kuvvet kullanırsa, nitelendirme değişebilir. Bu incelik, iddianamede çoğu zaman atlanır. Savunma, olayın dakikasını dizerek maddeyi oturtur.

Nitelikli hâller

Silah, yalnızca tabanca değildir. Kanundaki silah tanımı, bıçak ve belirli araçları da içine alabilir. “Cebinde çakı vardı” cümlesi, silahın yağmada kullanıldığı anlamına gelmez. Kullanma, gösterme, tehditte devreye sokma: bunlar ayrı olgulardır. Birden fazla kişiyle işleme iddiası da, tesadüfen aynı yerde bulunmayı örgüt veya çok faillik saymaz.

Konut veya işyeri yağması, gece vakti, kişinin korunamayacak hâlde olması gibi başlıklar, kendi unsurlarıyla ispatlanır. Unsur yoksa nitelikli hâl düşer; temel yağma kalabilir veya hırsızlığa dönebilir. Bu merdiven, duruşmada sözle değil, tutanak ve raporla inilir.

Delil

Yağma dosyalarında kamera, HTS, para çekme kaydı ve teşhis işlemi öne çıkar. Teşhis, usulüne aykırı yapılırsa dosyayı kirletir. Fotoğraftan teşhis, yüzleştirme, “şu mu bu mu” sorusunun nasıl sorulduğu CMK’daki kurallara bağlıdır. Hukuka aykırı teşhis, diğer delilleri de gölgeler.

Mağdur beyanı, olayın stresinde ayrıntı kaybedebilir. Bu, yalan demek değildir; bellek böyle çalışır. Çelişki varsa gösterilir. Uydurma çelişki üretilmez. Katılan vekilliğinde ise yaralanma, mal varlığı ve koruma tedbirleri belgelenir.

İştirak ve teşebbüs

Araçta bekleyen, telefonla yol tarifi veren, malı satan kişi: her biri aynı suçu işlememiş olabilir. Yardım, azmettirme ve müşterek fail ayrımı, ceza hukukunun klasik başlıklarıdır. Yağmada bu başlık, “hepsi çetedir” cümlesiyle geçiştirilemez. Örgütlü suçlar iddiası varsa, o da ayrıca bakılır.

Banka hareketi ve POS kaydı, malın el değiştirdiğini gösterebilir. Kayıt, cebri tek başına ispatlamaz. Cebir, kamera, yara ve beyanla kurulur. Bu yüzden “parayı harcamış, o hâlde yağma” cümlesi dosyada işlemez.

Teşebbüs, malın failin hâkimiyetine geçmemesi hâlinde gündeme gelir. Elinden çekilen çanta yere düşmüş, fail kaçamamış olabilir. Netice gerçekleşmemişse temel yağma değil teşebbüs tartışılır. Bu tartışma, iddianamede “tamamlanmış suç” diye geçiştirilmiş olabilir.

Malın değeri, yağmanın varlığını tek başına kurmaz. Asıl olan cebir veya tehdittir. Değer, nitelikli hâllerin bazılarında ve hükmün hesabında konuşulur; “ucuz telefon, o hâlde yağma değil” cümlesi kanunun dili değildir. Yaralanma raporu varsa, cebir unsuru bu raporla da okunur.

Avukat Erol Deli, yağma dosyasında ilk iş olarak gözaltı ve ifade tutanağını okur. “Sadece yanlarındaydım” cümlesi, iştirak iddiasının ham maddesi olabilir. Bu cümle, müvekkile gösterilir; duruşmaya kadar unutulmuş gibi davranılmaz. İstanbul Bahçelievler’deki büro, Bakırköy ve diğer adliyelerdeki yağma yargılamasını aynı evrakla takip eder.