Uyuşturucu madde suçları

Uyuşturucu madde suçları, Türk Ceza Kanunu m.188 ve m.191 arasında çizilen ince bir hatta durur: ticaret mi, kullanmak için bulundurma mı. Deli Hukuk Bürosu’nda bu dosyanın kaderi çoğu zaman bu nitelendirmede, bir de arama ve elkoyma tutanağının hukuka uygunluğunda belirlenir.

Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme veya bulundurma TCK m.191’dedir. Ticareti ise m.188. İki madde arasındaki fark, ailelerin sandığından daha tekniktir. Miktar tek başına yeterli değildir. Paketleme biçimi, terazi, müşteri kaydı, HTS’deki kısa ve tekrarlı aramalar, olay yerindeki para ve haberleşme: iddia makamı bunları “ticaret tablosu” diye yazar. Savunma, tablonun her parçasının gerçekten ticareti gösterip göstermediğini sorar.

Arama, elkoyma ve hukuka aykırı delil

Birçok uyuşturucu dosyası, durdurma ve üst aramasıyla başlar. “Şüphe” sözü, arama kararı yerine geçmez. CMK’daki arama şartları, durdurmanın sebebi, tanık (muhbir) ve kamera kaydı, tutanağın hangi dakikada yazıldığı: bunlar sıkıcı ayrıntı gibi durur. Uygulamada ise maddenin değişmesine yeter. Hukuka aykırı elde edilen delil, hükme esas alınamaz. Bu kural, dosyada yazılı durur; duruşmada hatırlatılmazsa unutulur.

Ev ve araç aramalarında hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı/kolluk emri tartışılır. Kararın kapsamı aşıldıysa, bulunan her şey “artık delil” diye dosyaya giremez. Elkoyma tutanağındaki miktar, laboratuvar raporundaki miktar ve duruşmada okunan miktar birbirini tutmuyorsa, bu tutmazlık yazılı beyana işlenir.

Etkin pişmanlık ve tedavi

Kanun, bazı hâllerde etkin pişmanlık ve tedavi–denetimli serbestlik imkânları öngörür. Bu imkânlar, her dosyada otomatik açılmaz. Şartları, zamanı ve hangi maddeye bağlı olduğu somut olaya göre bakılır. “Pişman oldum” cümlesi, kanundaki etkin pişmanlık değildir. Hangi bilgilerin, kime, ne zaman verildiği önemlidir. Bu başlık, müvekkile vaat olarak değil, şartları varsa yol olarak anlatılır.

Kullanıcı dosyalarında tedavi ve denetimli serbestlik yükümlülükleri, ihlal edilirse dosyanın seyrini değiştirir. Bu nokta, denetimli serbestlik yazısıyla da kesişir. Ceza mahkemesindeki hüküm ile infaz/yükümlülük evresi birbirinden kopuk yürütülmemelidir.

Nitelikli hâller ve örgüt iddiası

Ticaret suçunun okul, kışla, cezaevi gibi yerlerde veya birden fazla kişiyle işlenmesi gibi nitelikli hâller, dosyayı ağırlaştırır. Bina, araç veya özel eşya içine gizleme de sık görülür. Her nitelikli hâl, kendi unsuruyla ispatlanır. “Yanında üç paket vardı, o hâlde nitelikli” cümlesi kanunun dili değildir.

Örgüt iddiası ayrıca gelir. Birden fazla kişinin aynı maddeden yakalanması, kendiliğinden örgüt kurmaz. Süreklilik, çeşitlilik ve yoğunluk ölçütü, örgütlü suçlar yazısında ayrı durur. Uyuşturucu dosyasında örgüt maddesinin giydirilmesi, çoğu zaman HTS ve tanık beyanıyla yapılır. Bu beyanların tutarlılığı, savunmanın asıl işidir.

Laboratuvar ve nitelik

Maddenin cinsi ve miktarı, Adli Tıp veya emanet laboratuvar raporuna bağlıdır. Rapordaki net/brüt ayrımı, nem, karışım ve numune alma yöntemi tartışılabilir. “Gram yazıyor” demek yetmez. Hangi yöntemle tartıldığı, numunenin nasıl alındığı ve zincirleme teslimin bozulup bozulmadığı bakılır.

Satış vaadi, teslim yeri ve paranın kimden kime geçtiği, HTS’den tek başına okunmaz. Konuşmanın konusu, aradaki kişilerin sayısı ve olay günü fiilen kimin maddeye dokunduğu ayrı bakılır. “Telefonunda yazıyor” cümlesi, ticareti her seferinde kurmaz; yazının kime ait olduğu da tartışılır.

Avukat Erol Deli, bu dosyaları ceza hukuku çalışmasının parçası olarak İstanbul Bahçelievler’den takip eder. Gözaltı aşamasında ilk ifade, ticaret–kullanım ayrımının daha baştan kilitlendiği yerdir. Bu yüzden gözaltı ve ifade yazısı, bu dosya türünün kardeşidir. Duruşma günü aramak, tutanağın yazılmış olduğu anlamına gelir.